Waarom slapen we?

Een nieuw licht op het waarom van de slaap...

Jurgen Swinnen


Waarom slapen we eigenlijk?

Er bestaan heel wat theorieën over de redenen waarom we nu eigenlijk slapen. Wetenschappers van over de hele wereld hebben er al onderzoek naar gedaan en schuiven de meest uiteenlopende verklaringen naar voren. Zo denken wetenschappers dat we slapen om energie te sparen, om cellulaire afvalstoffen uit de hersenen af te breken of vinden ze de verklaring vanuit ons oerinstinct om onopgemerkt te blijven voor roofdieren.

Slapen we om te vergeten?

De Amerikaanse biologen Giullio Tonini en Chiara Cirelli van de Universiteit van Wisconsin, Madison publiceerden onlangs een paper in Science waarin ze bewijs aanleveren voor nog een andere theorie. Zij ondervonden dat we ook slapen om bepaalde gebeurtenissen van overdag te vergeten.

Om nieuwe dingen te leren, moeten er tussen de neuronen in onze hersenen verbindingen ontstaan, de zogenaamde 'synapsen'. Het is dankzij die verbindingen dat neuronen op een snelle en efficiënte manier informatie kunnen uitwisselen. Nieuwe herinneringen worden opgeslagen in die 'mini-netwerken', die als het ware ons geheugen vormen. De twee hadden eerder al ontdekt dat synapsen overdag zo snel groeien dat de hersenen schijnbaar overbelast worden. Tijdens onze slaap worden de verbindingen echter teruggedrongen. Zo keert de rust terug in ons hoofd en ontstaat er opnieuw ruimte om de volgende dag nieuwe herinneringen of informatie op te slaan. Bij testen op muizen -van wie het slaapproces sterk lijkt op dat van de mens- merkten Tonini en Cirelli dat er bij de slapende muizen tot 18% minder synapsen aanwezig waren dan bij de diertjes die wakker gebleven waren. Ze bemerkten ook dat niet iedere verbinding teruggedrongen werd. Tonini: " We vergeten op een slimme manier. Ongeveer één vijfde van de synapsen blijft onveranderd tijdens het slapen. Het is dus mogelijk dat deze verbindingen herinneringen of informatie bevatten waarmee niet wordt geknoeid."

Deze bevindingen sluiten alvast nauw aan bij de anekdote van de muzikant. Een anekdote die je kan lezen in de proloog van het boek "haal energie uit je slaap". Een slaapspecialist legt aan een klassiek geschoold muzikant uit hoe het komt dat hij na een goede nachtrust een moeilijk muziekstuk plots wel vlot kan spelen. Terwijl dat de avond voordien maar niet leek te lukken. "Tijdens één van de stappen van het slaapproces," zegt hij, "wordt de informatie die hij overdag opdeed verwerkt en opgeslagen, dus ook de moeilijke partituur. Overtollige informatie wordt gewist en belangrijke informatie wordt voor de toekomst bijgehouden en bovendien naar de juiste plaatsen in de hersenen gestuurd." Een beschrijving die wonderlijk mooi aansluit bij de wetenschappelijke bevindingen uit het bovenstaande onderzoek.

Lees ook: Een goede slaper vindt sneller de weg